57

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

أتَدرونَ مَا الغیبَةُ؟ قالوا : اللهُ وَ رَسولُهُ أعلَمُ، قالَ : ذِکرُکَ أخاکَ بــِما یَکرَهُ، قیلَ : أ رَأیتَ إن کانَ فی أخی ما تَقولُ؟ قالَ : إن کانَ فیهِ ما تَقولُ، فَقَدِ إغتَبتُهُ وَ إن لَم یَکُن فیهِ ما تَقولُ، فَقَد بَهَتَّهُ.

*****

آیا می دانید غیبت چیست؟ عرض کردند : خدا و پیامبر او بهتر می دانند. فرمودند : این که از برادرت چیزی بگویی که دوست ندارد. عرض شد : اگر آن چه می گویم در برادرم بود چه؟ فرمودند : اگر آن چه می گویی در او باشد، غیبتش کرده ای و اگر آن چه می گویی در او نباشد، به او تهمت زده ای.

الترغیب و الترهیب ج 3 ص 515 ح 31

56

قال علی علیه السلام :

إنَّ فِی الإنسانِ عَشرُ خِصالٍ یُظهِرُها لِسانُهُ : شاهِدٌ یُخبــِرُ عَنِ الضَّمیرِ وَ حاکِمٌ یَفصِلُ بَینَ الخِطابِ وَ ناطِقٌ یُرَدُّ بــِهِ الجَوابُ وَ شافِعٌ یُدرَکُ بــِهِ الحاجَةُ وَ واصِفٌ یُعرَفُ بــِهِ الأشیاءُ وَ أمیرٌ یَأمُرُ بــِالحَسَنِ وَ واعِظٌ یَنهی عَنِ القَبیحِ وَ مُعَزٍّ تُسَکَّنُ بــِهِ الأحزانُ وَ حاضِرٌ تُجلی بــِهِ الضَّغائِنُ وَ مُونِقٌ تَلتَذُّ بــِهِ الأسماعُ.

*****

در انسان ده خصلت وجود دارد که زبان او آن ها را آشکار می سازد : زبان گواهی است که از درون خبر می دهد. داوری است که به دعواها خاتمه می دهد. گویایی است که به وسیله آن به پرسش ها پاسخ داده می شود. واسطه ای است که با آن مشکل بر طرف می شود. وصف کننده ای است که با آن اشیاء شناخته می شوند. فرماندهی است که به نیکی فرمان می دهد. اندرز گویی است که از زشتی باز می دارد. تسلیت دهنده است که غم ها به آن تسکین می یابد. حاضری است که به وسیله آن کینه ها بر طرف می شود و دل ربایی است که گوش ها به وسیله آن لذت می برند.

کافی ج 8 ص 20 ح 4

55

قال علی علیه السلام :

النّاسُ کَالشَّجَرِ شَرابُهُ واحِدٌ وَ ثَمَرُهُ مُختَلِفٌ.

*****

مردم همانند درختان هستند که آبشان یکی است و میوه هایشان گوناگون.

غرر الحکم و در الکلم ح 11029

54

قال علی علیه السلام :

الشَّرَفُ بــِالهِمَمِ العالِیَةِ لا بــِالرِّمَمِ البالِیَةِ.

*****

شرافت به همت های بلند است نه به استخوان های پوسیده.

غرر الحکم و درر الکلم ح 10273

53

قال الصادق علیه السلام :

إنَّ اللهَ تَبارَکَ وَ تَعالی غَیورٌ یُحِبُّ کُلَّ غَیورٍ وَ لِغَیرَتِهِ حَرَّمَ الفَواحِشَ ظاهِرَها وَ باطِنَها.

*****

خداوند بلند مرتبه با غیرت است، مردان غیور را دوست دارد و از همین رو، زشتی ها را چه آشکار و چه پنهان حرام کرده است.

کافی ج 5 ص 535 ح 1

52

قال علی علیه السلام :

مَنِ إعتَزَّ بــِغَیرِ اللهِ أهلَکَهُ العِزُّ.

*****

هر کس به جز از خدا عزّت بجوید، آن عزّت او را هلاک می کند.

غرر الحکم و درر الکلم ح 10985

51

قال حسن بن علی العسکری علیه السلام :

ما تَرَکَ الحَقَّ عَزیزٌ إلّا ذَلَّ وَ لا أخَذَ بــِهِ ذَلیلٌ إلّا عَزَّ.

*****

هیچ عزیزی حق را ترک نکرد، مگر این که ذلیل شد و هیچ ذلیلی به حق عمل نکرد، مگر این که عزیز شد.

بحار الانوار ج 78 ص374 ح 24

50

قال علی علیه السلام :

الدُّنیا أصغَرُ وَ أحقَرُ وَ أنزَرُ مِن أن تُطاعَ فیها الأحقادُ.

*****

دنیا کوچک تر و حقیر تر و ناچیز تر از آن است که در آن از کینه ها پیروی شود.

غرر الحکم و درر الکلم ح 2544

49

قال الجواد علیه السلام :

ثَلاثُ خِصالٍ بــِهِنَّ تَجتَلِبُ المَحَبَّةَ : الإنصافُ فِی المُعاشَرَةِ وَ المُواساةُ فِی الشِّدَّةِ وَ الإنطِواعِ وَ الرُّجوعُ إلی قَلبٍ سَلیمٍ.

*****

با سه خصلت، محبت دیگران به دست می آید : انصاف در معاشرت، هم دردی با دیگران در سختی ها و بازگشت به قلبی پاک.

بحار الانوار ج 78 ص 82 ح 77

48

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

الصَّبرُ ثَلاثَةٌ : صَبرٌ عِندَ المُصیبَةِ وَ صَبرٌ عَلَی الطّاعَةِ وَ صَبرٌ عَنِ المَعصیَةِ.

*****

صبر سه نوع است : صبر در هنگام مصیبت، صبر بر طاعت و صبر بر ترک گناه.

کافی ج 2 ص 91 ح 15

47

قال الصادق علیه السلام :

ألکِبرُ أن تَغمِصَ النّاسَ وَ تُسَفِّهَ الحَقَّ.

*****

تکبّر، این است که مردم را تحقیر کنی و حق را خوار شماری.

کافی ج 2 ص 310 ح 8

46

قال علی علیه السلام :

أشرَفُ الخَلائِقِ التَّواضُعُ وَ الحِلمُ وَ لینُ الجانِبِ.

*****

شریف ترین اخلاق، تواضع و بردباری و نرم خویی است.

غرر الحکم و درر الکلم ح 5142

45

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

إنَّ أعظَمَ النّاسِ مَنزِلَةً یَومَ القیامَةِ، أمشاهُم فی أرضِهِ بــِالنَّصیحَةِ لِخَلقِهِ.

*****

بلند مرتبه ترین مردم نزد خداوند در روز قیامت کسی است که بیشتر بر روی زمین در خیر خواهی و ارشاد مردم قدم بردارد.

کافی ج 2 ص 208 ح 5

44

قال السجاد علیه السلام :

أمّا حَقُّ ذِی المَعروفِ عَلَیکَ فَأن تَشکُرَهُ وَ تَذکُرَ مَعروفَهُ وَ تُکسِبَهُ المَقالَةَ الحَسَنَةَ وَ تُخلِصَ لَهُ الدُّعاءَ فیما بَینَکَ وَ بَینَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ، فَإذا فَعَلتَ ذلِکَ، کُنتَ قَد شَکَرتَهُ سِرّاً وَ عَلانیةً، ثُمَّ إن قَدَرتَ عَلی مُکافاتِهِ یَوماً کافَیتَهُ.

*****

حق کسی که به تو نیکی کرده، این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خدای عزوجل برایش خالصانه دعا کنی، هرگاه چنین کردی بی گمان پنهانی و آشکارا از او تشکر کرده ای. سپس اگر روزی توانستی نیکی او را جبران کنی، جبران کن.

خصال ج 2 ص 568

43

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

إتَّقُوا اللهَ وَ أصلِحوا ذاتَ بَینکُم فَإنَّ اللهَ یُصلِحُ بَینَ المُؤمِنینَ یَومَ القیامَةِ.

*****

تقوای الهی داشته باشید و اصلاح کنید میان خودتان را، زیرا خداوند در روز قیامت میان مؤمنین را اصلاح می کند.

محجة البیضاء ج 3 ص 373

42

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

لا تَزالُ اُمَّتی بــِخیرٍ ما تَحابُّوا وَ تَهادَوا وَ أدَّوُا الأمانَةَ و إجتَنِبُوا الحَرامَ وَ وَقَروا الضَّیفَ وَ أقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ، فَإذا لَم یَفعَلُوا ذلکَ، إبتَلوا بــِالقَحطِ وَ السِّنینِ.

*****

امّت من تا هنگامی که یکدیگر را دوست بدارند، به یکدیگر هدیه دهند، امانت داری کنند، از حرام اجتناب کنند، میهمان را گرامی دارند، نماز را به پا دارند و زکات بدهند، در خیر و خوبی خواهند بود. پس اگر این امور را انجام ندهند، به قحطی و خشکسالی مبتلا خواهند شد.

عیون اخبار الرضا ج 2 ص 29 ح 25

41

قال الصادق علیه السلام :

قالَ لُقمانُ لِإبنِهِ : وَ لِلحاسِدِ ثَلاثُ عَلاماتٍ : یَغتابُ إذا غابَ وَ یَتَمَلَّقُ إذا شَهِدَ وَ یَشمَتُ بــِالمُصیبَةِ.

*****

لقمان به فرزندش گفت : حسود را سه نشانه است : پشت سر غیبت می کند، رو به رو تملّق می گوید و از گرفتاری دیگران شاد می شود.

خصال ص 121

40

قال الصادق علیه السلام :

إنَّ المُؤمِنَ یَغبــِطُ وَ لا یَحسُدُ وَ المُنافِقُ یَحسُدُ وَ لا یَغبــِطُ.

*****

مؤمن غبطه می خورد و حسادت نمی ورزد، منافق حسادت می ورزد و غبطه نمی خورد.

کافی ج 2 ص 307 ح 7

39

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

إنَّ اللهَ رَحیمٌ یُحِبُّ الرَّحیمَ یَضَعُ رَحمَتَهُ عَلی کُلِّ رَحیمٍ.

*****

خداوند رحیم است و رحیم را دوست دارد و دست مهر خود را بر سر هر رحیمی می گذارد.

کنز العمال ج 4 ص 249 ح 10381

38

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

إیّاکُم وَ الشُّحَّ فَإنَّما هَلَکَ مَن کانَ قَبلَکُم بــِالشُّحِّ أمَرَهُم بــِالبُخلِ فَبَخِلُوا وَ أمَرَهُم بــِالقَطیعَةِ فَقَطَعُوا وَ أمَرَهُم بــِالفُجُورِ فَفَجَرُوا.

*****

از حرص بپرهیزید که پیشینیان شما در نتیجه حرص هلاک شدند، حرص آنها را به بخل وادار کرد و بخیل شدند. به قطع رحم وادار کرد و با خویشاوندان قطع رابطه کردند. به بدی وادارشان کرد و بدکار شدند.

نهج الفصاحة ح 992