147

قال علی علیه السلام :

الحِرصُ وَ الکِبرُ وَ الحَسَدُ دَواعٍ إلَی التَّقَحُّمِ فِی الذُّنوبِ.

*****

حرص و تکبّر و حسادت، انگیزه های فرو رفتن در گناهان هستند.

نهج البلاغة ح 371

146

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

إنَّ اللهَ تَعالی اَوحی اِلَیَّ اَن تَواضَعوا حتّی لا یَفخَرَ اَحَدٌ عَلی اَحَدٍ وَ لا یَبغی اَحَدٌ عَلی اَحَدٍ.

*****

خدای متعال به من وحی فرمود که متواضع باشید؛ تا هیچ کس بر دیگری فخر نفروشد و احدی به دیگری زورگویی و تجاوز نکند.

کنز العمال ج 3 ص 110 ح 5722

145

قال علی علیه السلام :

مَن قَبــِلَ النَّصیحَةَ سَلِمَ مِنَ الفَضیحَةِ.

*****

هر کس نصیحت را بپذیرد، از رسوایی به سلامت می ماند.

غرر الحکم و درر الکلم ح 4579

144

قال الرضا علیه السلام :

مَن لَم یَشکُرِ المُنعِمَ مِنَ المَخلوقینَ لَم یَشکُرِ اللهَ عَزَّوَجَلَّ.

*****

هر کس در مقابل خوبی مردم تشکر نکند، از خدای عزّوجل تشکر نکرده است.

عیون الاخبار الرضا(ع) ج 1 ص 27 ح 2

143

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

ألا اُخبــِرُکُم بــِأفضَلَ مِن دَرَجَةِ الصِّیامِ وَ الصَّلاةِ وَ الصَّدَقَةِ؟ صَلاحُ ذاتِ البَینِ، فَإنَّ فَسادَ ذاتِ البَینِ هِیَ الحالِقَةُ.

*****

آیا شما را به چیزی با فضیلت تر از نماز و روزه و صدقه (زکات) آگاه نکنم؟ آن چیز، اصلاح میان مردم است؛ زیرا تیره شدن رابطه میان مردم، ریشه کن کننده دین است.

نهج الفصاحة ح 458

142

قال الصادق علیه السلام :

اُنظُر ما بَلَغَ بــِهِ عَلیٌّ (ع) عِندَ رَسولِ اللهِ (ص) فَالزَمهُ، فَإنَّ عَلیّاً (ع) إنَّما بَلَغَ ما بَلَغَ بــِهِ عِندَ رَسولِ اللهِ (ص) بــِصِدقِ الحَدیثِ وَ أداءِ الأمانَةِ.

*****

بنگر علی (ع) با چه چیز آن مقام را نزد پیامبر خدا (ص) پیدا کرد، همان را پیروی کن. همانا علی (ع) آن مقام را نزد پیامبر خدا (ص) با راستگویی و امانتداری به دست آورد.

کافی ج 2 ص 104 ح 5

141

قال علی علیه السلام :

الحَسَدُ عَیبٌ فاضِحٌ وَ شُحٌّ فادِحٌ لا یَشفی صاحِبَهُ إلّا بُلوغُ آمالِهِ فیمَن یَحسِدُهُ.

*****

حسادت عیبی رسوا و بخلی سهمگین است و حسود تا به آرزوی خود درباره محسودش نرسد، آرام نمی گیرد.

غرر الحکم و درر الکلم ح 6799

140

قال الصادق علیه السلام :

مَن کانَ آخِرُ یَومَیهِ خَیرُهُما، فَهُوَ مَغبوطٌ.

*****

کسی که امروزش بهتر از دیروزش باشد، شایسته است که مورد غبطه قرار گیرد.

معانی الاخبار ص 342

139

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

وَ الَّذی نَفسی بــِیَدِهِ لا یَدخُلُ الجَنَّةَ إلّا رَحیمٌ، قالو : کلُّنا رَحیمٌ. قالَ : لا حتّی تَرحَمَ العامَّةَ.

*****

سوگند به آن که جانم در دست اوست، کسی جز شخص رحیم، به بهشت نمی رود. عرض کردند : همه ما دل رحم و مهربان هستیم. فرمودند : نه، مگر آنگاه که به عموم مردم رحم کنید.

کنز العمال ج 3 ص 167 ح 5989

138

قال علی علیه السلام :

إنَّ الدُّنیا مَشغَلَةٌ عَن غَیرِها وَ لَم یُصِب صاحِبُها مِنها شَیئاً إلّا فَتَحَت لَهُ حِرصاً عَلَیها وَ لَهَجاً بــِها وَ لَن یَستَغنیَ صاحِبُها بــِما نالَ فیها عَمّا لَم یَبلُغهُ مِنها.

*****

به راستی که دنیا آدمی را به کلی سرگرم خود می سازد و دنیا پرست به چیزی از آن نرسد، مگر آن که باب حرص و شیفتگی به آن، به رویش گشوده شود و به آنچه از این دنیا دست یافته اکتفا نمی کند تا در پی چیزی که به دست نیاورده، نرود.

نهج البلاغة نامه 49

137

قال علی علیه السلام :

مَن قَنَعَت نَفسُهُ عَزَّ مُعسِراً.

*****

هر کس قانع باشد، در عین تنگدستی، با عزّت است.

غرر الحکم و درر الکلم ح 9020

136

قال الباقر علیه السلام :

یا بُنَیَّ! عَلَیکَ بــِالحَسَنَةِ بَینَ السَّیِّئَتَینِ تَمحوهُما، قالَ : وَ کَیفَ ذلِکَ یا أبَةِ؟ قالَ : مِثلُ قَولِهِ : وَ الَّذینَ إذا أنفَقوا لَم یُسرِفوا وَ لَم یَقتُروا.

*****

امام باقر (ع) به فرزندش امام صادق (ع) فرمودند : تو را سفارش می کنم به انجام کار خیر وسط دو کار بد تا آن دو را محو کند، امام صادق (ع) سؤال کردند : چگونه چنین چیزی ممکن است؟ امام فرمودند : همان طور که قرآن می گوید : مؤمنین کسانی هستند که وقتی خرج می کنند، اسراف یا سختگیری نمی کنند.

تفسیر نور الثقلین ج 4 ص 27 ح 98

135

قال الصادق علیه السلام :

السَّخاءُ مِن أخلاقِ الأنبیاءِ وَ هوَ عِمادُ الإیمانِ وَ لا یَکونُ مُؤمِنٌ إلّا سَخیَّاً وَ لا یَکونُ سَخیَّاً إلّا ذو یَقینٍ وَ هِمَّةٍ عالیَةٍ، لِأنَّ السَّخاءَ شُعاعُ نورِ الیَقینِ وَ مَن عَرَفَ ما قَصَدَ هانَ عَلَیهِ ما بَذَلَ.

*****

سخاوت از اخلاق پیامبران و ستون ایمان است. هیچ مؤمنی نیست مگر آن که بخشنده است و تنها آن کس بخشنده است که از یقین و همت والا برخوردار باشد؛ زیرا که بخشندگی، پرتو نور یقین است. هر کس هدف را بشناسد، بخشش بر او آسان شود.

بحار الانوار ج 71 ص 355 ح 17

134

قال علی علیه السلام :

مَرَّ عَلی قَومٍ یَتَحَدَّثونَ _ فیمَ أنتُم؟ فَقالوا : نَتَذاکَرُ المُروءَةَ، فَقالَ : أوَ ما کَفاکُمُ اللهُ فی کِتابــِهِ إذ یَقولُ : ((إنَّ اللهَ یَأمُرُ بــِالعَدلِ وَ الإحسانِ))، فَالعَدلُ الإنصافُ وَ الإحسانُ التَّفَضُّلُ، فَما بَعدَ هذا؟!.

*****

امام علی (ع) بر گروهی عبور کردند که در حال گفتگو بودند. فرمودند : درباره چه سخن می گویید؟ گفتند : درباره مردانگی گفتگو می کنیم. فرمودند آیا خداوند در کتاب خود پاسخ شما را نداده است؟، آنجا که می فرماید : ((همانا خداوند به عدل و احسان فرمان می دهد))، عدل، انصاف است و احسان، نیکی و بخشش. غیر از این ها چیز دیگری هم هست؟.

کنز العمال ج 2 ص 451 ح 4475

133

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

ما تَجَرَّعَ عَبدٌ جُرعَةً أفضَل عِندَ اللهِ مِن جُرعَةِ غَیظٍ کَظَمَها إبتِغاءَ وَجهِ اللهِ.

*****

انسان هیچ جرعه ای ننوشید که نزد خدا از جرعه خشمی که برای رضای خدا فرو خورد، بهتر باشد.

نهج الفصاحة ح 2628

132

قال علی علیه السلام :

الحِلمُ غِطاءٌ ساتِرٌ وَ العَقلُ حِسامٌ قاطِعٌ، فَاستُر خَلَلَ خَلقِکَ بــِحِلمِکَ وَ قاتِل هَواکَ بــِعَقلِکَ.

*****

بردباری پرده ای پوشاننده و عقل شمشیری برنده است، پس عیب های اخلاقی خود را با بردباری بپوشان و هوای نفس خود را با شمشیر عقل بکش.

نهج البلاغه ح 424

131

قال علی علیه السلام :

الشَّجاعَةُ نُصرَةٌ حاضِرَةٌ وَ فَضیلَةٌ ظاهِرَةٌ.

*****

شجاعت، نصرتی نقد و فضیلتی آشکار است.

غرر الحکم و درر الکلم ح 5530

130

قال حسن بن علی علیه السلام :

ما تَشاوَرَ قَومٌ إلّا هُدوا رُشدِهِم.

*****

هیچ ملتی با هم مشورت نکردند مگر آن که راه درست خود را پیدا کردند.

تحف العقول ص 233

129

قال رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم :

الجَلیسُ الصّالِحُ خَیرٌ مِنَ الوَحدَةِ وَ الوَحدَةُ خَیرٌ مِن جَلیسِ السُّوءِ.

*****

هم نشین خوب از تنهایی بهتر است و تنهایی از هم نشین بد بهتر است.

امالی طوسی ج 1 ص 535 ح 1162

128

قال علی علیه السلام :

ألإنصافُ أفضَلُ الفَضائِلِ.

*****

انصاف، برترین ارزش ها است.

غرر الحکم و درر الکلم ح 9096